Odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z o.o. Kiedy należy złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości?

Przesłanką powstania odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zobowiązania jest bezskuteczna egzekucja z majątku spółki.

Członkowie zarządu odpowiadają osobiście za całość zobowiązań spółki, których nie można zaspokoić z majątku spółki. Odpowiedzialność obejmuje różnicę pomiędzy zobowiązaniami a tą ich częścią, która została już zaspokojona z majątku spółki.

W kwestii odpowiedzialności członków zarządu nie ma znaczenia źródło tego zobowiązania. Przepis normy 299 ksh nie różnicując zobowiązań spółki według ich charakteru, stwarza samoistną, odrębną podstawę odpowiedzialności prywatnoprawnej członków zarządu zarówno za zobowiązania publiczne jak i prywatne spółki (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1993 roku II UZP 15/93, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1993 roku
III CZP 162/92). Zatem może to być zarówno zobowiązanie wynikające z ustawy, umowy, czynu niedozwolonego, bezpodstawnego wzbogacenia oraz każdego innego źródła, a odpowiedzialność obejmuje także koszty procesu prowadzonego przeciwko spółce, jak również koszty postępowania egzekucyjnego, a nawet odsetki za nieterminowe spełnienie świadczenia przez spółkę.

Nie jest to jednak odpowiedzialność absolutna, a członek zarządu może podjąć próbę uchylenia się od niej, jeśli wykaże, że w sytuacji niewypłacalności spółki działał prawidłowo, tj.:

w prawidłowym terminie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki,
którą zarządza, lub wszczęto względem niej postępowanie układowe, albo
niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo
pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody (art. 299 § 2 Kodeksu spółek handlowych). Przepisy ustawy Prawo upadłościowe wskazują, iż dłużnik jest obowiązany złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości nie później, niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Niewypłacalność oznacza utracenie zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, przy czym domniemywa się, że następuje to, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące, a także gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy lub umowy spółki ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami. Osoby te ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w określonym terminie.