Sukces w sprawie karnoskarbowej – umorzenie postępowania wobec Klienta

Reprezentowaliśmy Klienta w sporze z organem podatkowym dotyczącym rozliczenia sprzedaży nieruchomości i zastosowania tzw. ulgi mieszkaniowej. Sprawa, która początkowo miała charakter wyłącznie podatkowy, została rozszerzona o postępowanie karnoskarbowe i tuż przed upływem 5-letniego okresu przedawnienia doszło do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania karnoskarbowego. Postępowanie zakończyło się umorzeniem z powodu braku znamion czynu zabronionego.

Dlaczego ta sprawa jest istotna?

Pokazuje, że postępowanie karnoskarbowe może zostać wszczęte nawet wtedy, gdy spór dotyczy jedynie sposobu rozliczenia podatku i interpretacji przepisów podatkowych. Samo jego zainicjowanie wywołało jednak poważne skutki procesowe – w szczególności wstrzymało bieg terminu przedawnienia i znacząco skomplikowało sytuację prawną podatnika.

Stan faktyczny

Klient sprzedał nieruchomość, a uzyskane środki przeznaczył na własne cele mieszkaniowe – w tym na spłatę kredytu hipotecznego oraz na zakup kolejnych nieruchomości. Rozliczenie zostało wykazane w zeznaniu podatkowym, a wszystkie wydatki były należycie udokumentowane. Mimo tego organ zakwestionował część rozliczeń i równolegle wszczął postępowanie karnoskarbowe, zarzucając rzekome nieprawidłowości w deklaracji podatkowej.

Działania obrony

Zespół przeprowadził szczegółową analizę dokumentów i przepływów finansowych oraz odtworzył pełną chronologię transakcji.

• wykazaliśmy, że środki faktycznie zostały przeznaczone na cele mieszkaniowe
• potwierdziliśmy bezpośredni związek wydatków ze sprzedawaną nieruchomością
• skutecznie zakwestionowaliśmy zasadność stawianych zarzutów
• wykazaliśmy instrumentalizację uprawnień organów podatkowych jako finansowych organów postępowania przygotowawczego poprzez wszczęcie postępowania karnoskarbowego tuż przed upływem okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego

Efekt

Postępowanie karnoskarbowe zostało umorzone. Organ potwierdził brak podstaw do przypisania odpowiedzialności karnoskarbowej, wobec czego Klient uniknął konsekwencji karnych oraz dalszego ryzyka procesowego.

Wniosek z praktyki

Instrumentalne wszczynanie postępowania karnoskarbowego wyłącznie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest powszechną praktyką organów stosowaną od lat. Wszczęcie postępowania nie może być czynnością pozorną, której jedynym uzasadnieniem jest zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jest to bowiem niezgodne z istotą i celem postępowania karnego. Wydanie zatem postanowienia o wszczęciu postępowania tuż przed upływem terminu przedawnienia, a następnie wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów w korelacji z brakiem jakichkolwiek podstaw faktycznych oskarżenia prowadzi w rezultacie do traktowania postępowania karnego jako narzędzia do ominięcia przedawnienia zobowiązania podatkowego tym bardziej skutecznego, że faktycznie niepodlegającego kontroli.

Uchwalona przez Sejm RP w dniu 15 maja 2026 r. ustawa o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz ustawa – Kodeks karny skarbowy kończy z instrumentalnym wszczynaniem postępowań karnych przez urzędy skarbowe tylko po to, by przerwać bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego – poprzez uchylenie art. 70 par. 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej i jest to niewątpliwie rewolucyjna zmiana. Jej minusem pozostaje jednak fakt, że nowe przepisy mają dotyczyć tylko tych zobowiązań podatkowych, które powstaną po wejściu w życie ustawy. Możemy zatem w najbliższych latach obserwować niezmienną praktykę organów podatkowych w zakresie instrumentalnego wykorzystywania konstrukcji zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Jednocześnie jednak na kanwie wskazywanej nowelizacji uchylony został art. 44 par. 2 kodeksu karnego skarbowego, zgodnie z którym karalność przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej ustaje także wówczas, gdy nastąpiło przedawnienie tej należności. W efekcie takie rozwiązanie może powodować, że urząd nie będzie już mógł określić wysokości podatku, ale będzie mógł dokonać weryfikacji w postępowaniu karnym skarbowym. Podatnik zamiast decyzji podatkowej otrzyma zatem postanowienie o przedstawieniu zarzutów. Nadto, od sprawcy będzie można egzekwować równowartość przedawnionego podatku, jeśli wymaga tego kodeks karny skarbowy (projektowany art. 15 par. 1a k.k.s.), a to z kolei może prowadzić do uznania instytucji przedawnienia za czysto pozorną.

Sprawę prowadzili:

Agata Wiśniewska – Managing Associate, Adwokat, Dział Prawa Karnego
Kacper Siudut – Aplikant adwokacki, Dział Prawa Karnego